Τι είναι ένα WebOS ή Web Kernel

1. Εισαγωγή

Η εξέλιξη του διαδικτύου έχει μεταβάλει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, αναπτύσσονται και χρησιμοποιούνται οι εφαρμογές λογισμικού. Οι σύγχρονες διαδικτυακές πλατφόρμες δεν περιορίζονται πλέον στην απλή παρουσίαση πληροφοριών, αλλά αποτελούν σύνθετα περιβάλλοντα εκτέλεσης εφαρμογών και διαχείρισης ψηφιακών υπηρεσιών.

Η ανάγκη για ενιαία διαχείριση εφαρμογών, χρηστών, δικαιωμάτων, υπηρεσιών, δεδομένων και πόρων οδήγησε στην ανάπτυξη αρχιτεκτονικών που προσομοιάζουν σε αρκετά σημεία τη λειτουργία των παραδοσιακών λειτουργικών συστημάτων.

Στο πλαίσιο αυτό εμφανίζονται οι έννοιες WebOS (Web Operating System) και Web Kernel. Ένα WebOS αποτελεί ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον λειτουργίας μέσω του διαδικτύου, ενώ ο Web Kernel είναι ο κεντρικός μηχανισμός που οργανώνει και συντονίζει τις λειτουργίες του.

Όταν ο πυρήνας αυτός υλοποιείται με PHP, μπορούμε να αναφερόμαστε σε αυτόν ως PHP Web Kernel ή PHP Kernel.

2. Ορισμός και Θεωρητικό Πλαίσιο του WebOS

Ο όρος WebOS (Web Operating System) χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα διαδικτυακό περιβάλλον λογισμικού το οποίο παρέχει ενιαία πρόσβαση σε εφαρμογές, υπηρεσίες, δεδομένα και λειτουργίες μέσω ενός Web Browser.

Σε αντίθεση με ένα παραδοσιακό λειτουργικό σύστημα, ένα WebOS δεν αναλαμβάνει κατ' ανάγκη την άμεση διαχείριση του υλικού του υπολογιστή. Λειτουργεί ως ανώτερο επίπεδο λογισμικού, το οποίο αξιοποιεί τις δυνατότητες του λειτουργικού συστήματος και της υποδομής του server.

Το WebOS μπορεί να προσφέρει λειτουργίες όπως διαχείριση χρηστών, εφαρμογές, αποθήκευση αρχείων, ειδοποιήσεις, επικοινωνία, διαχείριση εργασιών και κεντρικό περιβάλλον εργασίας.

2.1. Θεμελιώδη χαρακτηριστικά

• Ενιαίο περιβάλλον πρόσβασης σε εφαρμογές.
• Κεντρική διαχείριση χρηστών και δικαιωμάτων.
• Κοινές υπηρεσίες και μηχανισμοί λειτουργίας.
• Δυνατότητα προσθήκης και αφαίρεσης εφαρμογών.
• Ανεξαρτησία από το λειτουργικό σύστημα του τελικού χρήστη.
• Διαχείριση δεδομένων και πόρων μέσω δικτυακών υπηρεσιών.

2.2. WebOS και παραδοσιακά λειτουργικά συστήματα

Παρότι τα WebOS χρησιμοποιούν ορολογία που προέρχεται από τα λειτουργικά συστήματα, δεν πρέπει να θεωρούνται ισοδύναμα με λειτουργικά συστήματα γενικής χρήσης, όπως το Linux ή τα Windows. Η ομοιότητα αφορά κυρίως την οργάνωση και διαχείριση εφαρμογών και υπηρεσιών σε ένα ενιαίο περιβάλλον.

3. Τι είναι ένας Web Kernel

Ο Kernel αποτελεί τον πυρήνα ενός συστήματος λογισμικού. Στα παραδοσιακά λειτουργικά συστήματα είναι υπεύθυνος για θεμελιώδεις λειτουργίες, όπως η διαχείριση διεργασιών, μνήμης, συσκευών και δικαιωμάτων πρόσβασης.

Σε ένα WebOS, ο Web Kernel αναλαμβάνει έναν διαφορετικό αλλά αρχιτεκτονικά αντίστοιχο ρόλο: λειτουργεί ως κεντρικός συντονιστής των διαδικτυακών εφαρμογών και των υπηρεσιών της πλατφόρμας.

Δεν διαχειρίζεται άμεσα το hardware ούτε αντικαθιστά τον πυρήνα του λειτουργικού συστήματος του server. Αντίθετα, διαχειρίζεται το περιβάλλον εκτέλεσης των εφαρμογών που ανήκουν στο WebOS.

3.1. Βασικές αρμοδιότητες

• Αρχικοποίηση του περιβάλλοντος λειτουργίας.
• Αναγνώριση και δρομολόγηση αιτημάτων.
• Φόρτωση των απαιτούμενων εφαρμογών.
• Παροχή κοινών υπηρεσιών.
• Έλεγχος ταυτότητας και δικαιωμάτων.
• Διαχείριση γεγονότων και εξαιρέσεων.
• Εφαρμογή πολιτικών ασφαλείας.
• Συντονισμός της επικοινωνίας μεταξύ υποσυστημάτων.

3.2. Web Kernel ως Application Orchestrator

Μια σύγχρονη προσέγγιση είναι η αντιμετώπιση του Web Kernel ως Application Orchestrator. Σε αυτό το μοντέλο ο πυρήνας δεν περιλαμβάνει απαραίτητα την επιχειρησιακή λογική κάθε εφαρμογής, αλλά αναλαμβάνει να οργανώνει την εκτέλεσή της και να της παρέχει τις απαραίτητες υπηρεσίες.

Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται σαφής διαχωρισμός μεταξύ του κεντρικού μηχανισμού λειτουργίας και των εφαρμογών που εκτελούνται πάνω σε αυτόν.

4. Ο PHP Web Kernel

Ένας PHP Web Kernel είναι ένας κεντρικός μηχανισμός διαχείρισης διαδικτυακών εφαρμογών, υλοποιημένος με τη γλώσσα προγραμματισμού PHP. Αξιοποιεί τις δυνατότητες της PHP για την επεξεργασία HTTP αιτημάτων, τη διαχείριση δεδομένων, την επικοινωνία με βάσεις δεδομένων και την παροχή υπηρεσιών.

Η PHP προσφέρει ένα ώριμο οικοσύστημα βιβλιοθηκών και εργαλείων, το οποίο επιτρέπει την υλοποίηση αρθρωτών και επεκτάσιμων αρχιτεκτονικών. Ένας PHP Kernel μπορεί επομένως να λειτουργήσει ως η βάση ενός ολοκληρωμένου WebOS.

4.1. Βασικά δομικά στοιχεία

• Bootstrap: Αρχικοποίηση του συστήματος.
• Request Handler: Παραλαβή και επεξεργασία αιτημάτων.
• Router: Αντιστοίχιση αιτημάτων σε εφαρμογές και λειτουργίες.
• Service Container: Διαχείριση κοινών υπηρεσιών.
• Application Loader: Φόρτωση εφαρμογών.
• Event Dispatcher: Διαχείριση γεγονότων.
• Middleware: Επεξεργασία αιτημάτων μέσω διαδοχικών σταδίων.
• Response Handler: Δημιουργία και αποστολή απαντήσεων.

4.2. PHP Kernel και PHP Framework

Ένας PHP Kernel δεν ταυτίζεται απαραίτητα με ένα PHP Framework. Ένα framework προσφέρει ένα σύνολο εργαλείων, βιβλιοθηκών και συμβάσεων για την ανάπτυξη εφαρμογών. Ένας Web Kernel, αντίθετα, αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό λειτουργίας μιας πλατφόρμας.

Ένα WebOS μπορεί να χρησιμοποιεί ένα υπάρχον framework ως εσωτερικό εργαλείο, αλλά μπορεί επίσης να διαθέτει δικό του Kernel και ανεξάρτητο Application Runtime.

5. Αρχιτεκτονική ενός WebOS

Η αρχιτεκτονική ενός WebOS οργανώνεται συνήθως σε διακριτά επίπεδα, τα οποία συνεργάζονται για την παροχή ενός ενιαίου περιβάλλοντος λειτουργίας.

5.1. Ενδεικτική αρχιτεκτονική

5.2. Presentation Layer

Το επίπεδο παρουσίασης αποτελεί το σημείο αλληλεπίδρασης μεταξύ του χρήστη και του WebOS. Περιλαμβάνει το περιβάλλον εργασίας, τα μενού, τις εφαρμογές και τα στοιχεία διεπαφής.

5.3. Kernel Layer

Το επίπεδο του πυρήνα περιλαμβάνει τους κεντρικούς μηχανισμούς λειτουργίας, όπως το routing, την ασφάλεια, τη διαχείριση υπηρεσιών και τον κύκλο εκτέλεσης των εφαρμογών.

5.4. Application Layer

Το επίπεδο εφαρμογών περιλαμβάνει τις επιμέρους λειτουργικές μονάδες του WebOS. Κάθε εφαρμογή μπορεί να διαθέτει δική της λογική, δεδομένα, διαδρομές και περιβάλλον εργασίας, ακολουθώντας τις κοινές προδιαγραφές του Kernel.

5.5. Infrastructure Layer

Το επίπεδο υποδομής περιλαμβάνει τις βάσεις δεδομένων, το σύστημα αρχείων, τους μηχανισμούς cache, τις υπηρεσίες δικτύου και τις εξωτερικές διασυνδέσεις.

6. Request Lifecycle και Kernel Execution

Ο κύκλος ζωής ενός αιτήματος (Request Lifecycle) περιγράφει τα διαδοχικά στάδια που ακολουθούνται από τη στιγμή που ο χρήστης πραγματοποιεί ένα αίτημα μέχρι την αποστολή της τελικής απάντησης.

6.1. Τα βασικά στάδια εκτέλεσης

1. Ο χρήστης πραγματοποιεί ένα HTTP Request.
2. Ο Web Server παραλαμβάνει το αίτημα.
3. Εκτελείται το αρχείο εισόδου του WebOS.
4. Ο Kernel αρχικοποιεί το περιβάλλον λειτουργίας.
5. Εκτελούνται οι απαιτούμενοι έλεγχοι ασφαλείας.
6. Ο Router προσδιορίζει την εφαρμογή και τη λειτουργία.
7. Ο Application Loader φορτώνει τα απαραίτητα στοιχεία.
8. Το Application Runtime εκτελεί την εφαρμογή.
9. Δημιουργείται το HTTP Response.
10. Η απάντηση επιστρέφεται στον χρήστη.

6.2. Διαχωρισμός Kernel και Application Execution

Είναι σημαντικό ο Kernel να μην αναλαμβάνει την εκτέλεση ολόκληρης της επιχειρησιακής λογικής των εφαρμογών. Ο ρόλος του είναι να δημιουργεί το κατάλληλο περιβάλλον και να διασφαλίζει ότι η εκτέλεση πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες της πλατφόρμας.

Ο διαχωρισμός αυτός διευκολύνει την ανάπτυξη, τη συντήρηση και την ανεξάρτητη εξέλιξη των εφαρμογών.

7. Λειτουργικά Υποσυστήματα του Kernel

Ένας ολοκληρωμένος PHP Web Kernel μπορεί να περιλαμβάνει αρκετά ανεξάρτητα αλλά συνεργαζόμενα υποσυστήματα.

7.1. Bootstrap και Initialization

Το Bootstrap είναι το αρχικό στάδιο λειτουργίας. Φορτώνει τις βασικές ρυθμίσεις, τις απαιτούμενες βιβλιοθήκες και τις απαραίτητες υπηρεσίες, προετοιμάζοντας το περιβάλλον για την εκτέλεση του Kernel.

7.2. Routing System

Το Routing System αντιστοιχίζει κάθε εισερχόμενο αίτημα σε μια συγκεκριμένη εφαρμογή, υπηρεσία ή λειτουργία. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς διασύνδεσης του εξωτερικού περιβάλλοντος με το WebOS.

7.3. Service Container

Το Service Container διαχειρίζεται τις κοινές υπηρεσίες του συστήματος και τις διαθέτει στα υποσυστήματα που τις χρειάζονται. Μπορεί να παρέχει υπηρεσίες όπως logging, database access, caching και configuration.

7.4. Event Dispatcher

Ο Event Dispatcher επιτρέπει στα υποσυστήματα να επικοινωνούν μέσω γεγονότων, χωρίς να απαιτείται άμεση εξάρτηση μεταξύ τους. Η αρχιτεκτονική αυτή ενισχύει την επεκτασιμότητα και τη χαλαρή σύζευξη.

7.5. Middleware Pipeline

Τα Middleware αποτελούν διαδοχικά στάδια επεξεργασίας αιτημάτων. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για authentication, authorization, logging, validation και άλλους ελέγχους.

7.6. Configuration Management

Η διαχείριση ρυθμίσεων επιτρέπει την κεντρική παραμετροποίηση του συστήματος, των εφαρμογών και των υπηρεσιών του. Οι ρυθμίσεις μπορούν να οργανώνονται ανά περιβάλλον λειτουργίας, όπως development, testing και production.

7.7. Error και Exception Management

Ο Kernel αναλαμβάνει την ομοιόμορφη διαχείριση σφαλμάτων και εξαιρέσεων. Παρέχει μηχανισμούς καταγραφής, αναφοράς και ελεγχόμενης παρουσίασης σφαλμάτων, χωρίς να εκθέτει ευαίσθητες πληροφορίες στον τελικό χρήστη.

8. Application Management και Runtime

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά ενός WebOS είναι η δυνατότητα διαχείρισης πολλαπλών εφαρμογών μέσα από ένα ενιαίο περιβάλλον λειτουργίας.

8.1. Application Management

Το Application Management περιλαμβάνει την καταχώριση, την αναγνώριση, τη φόρτωση, την ενεργοποίηση και τη διαχείριση των εφαρμογών.

Κάθε εφαρμογή μπορεί να διαθέτει μεταδεδομένα, έκδοση, απαιτήσεις, εξαρτήσεις και δηλώσεις συμβατότητας με τον Kernel.

8.2. Application Runtime

Το Application Runtime είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο εκτελείται μια εφαρμογή. Παρέχει τις υπηρεσίες και το πλαίσιο λειτουργίας που απαιτούνται για την ορθή εκτέλεσή της.

Σε ένα PHP WebOS, το Runtime μπορεί να βασίζεται στον μηχανισμό εκτέλεσης της PHP, αλλά να προσθέτει ένα υψηλότερο επίπεδο διαχείρισης, ελέγχου και απομόνωσης.

8.3. Modular Architecture

Η αρθρωτή αρχιτεκτονική επιτρέπει την ανάπτυξη του WebOS με ανεξάρτητα υποσυστήματα. Κάθε module μπορεί να προσθέτει νέες δυνατότητες, χωρίς να απαιτείται τροποποίηση του βασικού πυρήνα.

8.4. Application Lifecycle

Ο κύκλος ζωής μιας εφαρμογής μπορεί να περιλαμβάνει τα στάδια registration, discovery, initialization, activation, execution, deactivation και removal. Τα στάδια αυτά πρέπει να ορίζονται από σαφές συμβόλαιο λειτουργίας μεταξύ εφαρμογής και Kernel.

9. Ασφάλεια και Διαχείριση Πόρων

Η ασφάλεια αποτελεί θεμελιώδη απαίτηση για κάθε WebOS, καθώς πολλές εφαρμογές και υπηρεσίες μοιράζονται την ίδια υποδομή και τους ίδιους κεντρικούς μηχανισμούς.

9.1. Authentication και Authorization

Η αυθεντικοποίηση επιβεβαιώνει την ταυτότητα του χρήστη, ενώ η εξουσιοδότηση καθορίζει τις ενέργειες που επιτρέπεται να πραγματοποιήσει. Οι δύο λειτουργίες πρέπει να διαχωρίζονται αρχιτεκτονικά.

9.2. Application Isolation

Οι εφαρμογές πρέπει να λειτουργούν σύμφωνα με σαφώς καθορισμένα όρια πρόσβασης. Η πρόσβαση σε δεδομένα, υπηρεσίες και λειτουργίες άλλων εφαρμογών πρέπει να πραγματοποιείται μόνο μέσω ελεγχόμενων διεπαφών.

9.3. Resource Management

Ο Kernel μπορεί να εφαρμόζει πολιτικές διαχείρισης πόρων, όπως όρια χρόνου εκτέλεσης, έλεγχο μεγέθους αιτημάτων, περιορισμούς πρόσβασης και μηχανισμούς προστασίας από υπερβολική κατανάλωση πόρων.

9.4. Audit Logging

Η καταγραφή κρίσιμων ενεργειών επιτρέπει την παρακολούθηση της λειτουργίας του συστήματος και τη διερεύνηση περιστατικών ασφαλείας. Η καταγραφή πρέπει να ακολουθεί πολιτικές προστασίας προσωπικών και ευαίσθητων δεδομένων.

10. Συγκριτική Ανάλυση Αρχιτεκτονικών

Ένας Web Kernel μπορεί να σχεδιαστεί με διαφορετικά αρχιτεκτονικά μοντέλα, ανάλογα με τις απαιτήσεις της πλατφόρμας.

10.1. Monolithic Kernel

Στο μοντέλο αυτό οι περισσότερες λειτουργίες του πυρήνα συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο σύστημα. Η προσέγγιση προσφέρει απλούστερη αρχική υλοποίηση, αλλά μπορεί να δυσκολέψει τη συντήρηση όταν αυξάνεται η πολυπλοκότητα.

10.2. Modular Kernel

Ο Modular Kernel οργανώνεται σε διακριτά modules, τα οποία διαθέτουν συγκεκριμένες αρμοδιότητες και συνεργάζονται μέσω καθορισμένων διεπαφών.

10.3. Microkernel-inspired Architecture

Η προσέγγιση αυτή διατηρεί στον πυρήνα μόνο τις απολύτως απαραίτητες λειτουργίες και μεταφέρει πρόσθετες δυνατότητες σε ανεξάρτητα services ή modules. Πρόκειται για αρχιτεκτονική επιρροή από τα microkernel λειτουργικά συστήματα και όχι απαραίτητα για πραγματικό microkernel σε επίπεδο λειτουργικού συστήματος.

10.4. Συγκριτικός Πίνακας

11. Ενδεικτική Υλοποίηση PHP Kernel

Η ακόλουθη απλοποιημένη υλοποίηση παρουσιάζει τη βασική ιδέα ενός PHP Kernel. Δεν αποτελεί πλήρες WebOS, αλλά ένα ενδεικτικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μπορεί να οργανωθεί ένας κεντρικός μηχανισμός εκτέλεσης.

11.1. Βασική κλάση Kernel

<?php

declare(strict_types=1);

namespace WebOS\Core;

final class Kernel
{
    private bool $booted = false;

    public function __construct(
        private readonly Router $router,
        private readonly ApplicationManager $applications
    ) {
    }

    public function boot(): void
    {
        if ($this->booted) {
            return;
        }

        $this->initialize();
        $this->booted = true;
    }

    private function initialize(): void
    {
        // Initialize system services.
        // Load configuration.
        // Register application definitions.
    }

    public function handle(Request $request): Response
    {
        $this->boot();

        $route = $this->router->match($request);

        return $this->applications->execute(
            $route,
            $request
        );
    }
}

Η κλάση Kernel αποτελεί το κεντρικό σημείο συντονισμού. Δεν υλοποιεί τις επιμέρους εφαρμογές, αλλά συνεργάζεται με τον Router και τον ApplicationManager για τη διαχείριση της εκτέλεσής τους.

11.2. Βασικές αρχές σχεδιασμού

• Διαχωρισμός του πυρήνα από την επιχειρησιακή λογική.
• Χρήση σαφών interfaces μεταξύ υποσυστημάτων.
• Αποφυγή περιττών εξαρτήσεων.
• Κεντρική διαχείριση υπηρεσιών.
• Προβλέψιμος κύκλος ζωής αιτημάτων.
• Έλεγχος πρόσβασης σε κάθε κρίσιμο σημείο εκτέλεσης.

12. Η Εξέλιξη των WebOS

Η εξέλιξη των WebOS συνδέεται με τη μετάβαση από απλές διαδικτυακές εφαρμογές σε ολοκληρωμένες πλατφόρμες ψηφιακών υπηρεσιών.

Η αξιοποίηση APIs, distributed services, cloud υποδομών και τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέες δυνατότητες για την οργάνωση και εκτέλεση εφαρμογών μέσα από ένα κοινό περιβάλλον.

12.1. API-first WebOS

Η API-first προσέγγιση επιτρέπει στον Kernel να διαθέτει τις υπηρεσίες του μέσω καθορισμένων διεπαφών, διευκολύνοντας τη διασύνδεση με εξωτερικές εφαρμογές και συστήματα.

12.2. Cloud-native WebOS

Η αξιοποίηση cloud υποδομών επιτρέπει την ανάπτυξη συστημάτων με αυξημένη διαθεσιμότητα, κλιμάκωση και δυνατότητα κατανομής λειτουργιών σε διαφορετικές υποδομές.

12.3. AI-assisted WebOS

Η ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να προσφέρει έξυπνη αναζήτηση, αυτοματοποίηση εργασιών, ανάλυση δεδομένων και προσαρμογή του περιβάλλοντος λειτουργίας στις ανάγκες των χρηστών.

Σε αυτή την αρχιτεκτονική, η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως πρόσθετο επίπεδο υπηρεσιών και όχι ως ανεξέλεγκτος μηχανισμός εκτέλεσης. Οι κρίσιμες ενέργειες εξακολουθούν να υπόκεινται στους κανόνες ασφαλείας και εξουσιοδότησης του Kernel.

13. Συμπεράσματα

Το WebOS αποτελεί ένα ολοκληρωμένο διαδικτυακό περιβάλλον λειτουργίας, ενώ ο Web Kernel αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό που συντονίζει τις εφαρμογές και τις υπηρεσίες του.

Η υλοποίηση ενός PHP Web Kernel επιτρέπει τη δημιουργία αρθρωτών, επεκτάσιμων και οργανωμένων πλατφορμών, οι οποίες μπορούν να υποστηρίξουν πολλαπλές εφαρμογές μέσα από ένα κοινό περιβάλλον λειτουργίας.

Η ουσιαστική αξία ενός τέτοιου συστήματος δεν βρίσκεται απλώς στη συγκέντρωση κώδικα σε ένα κεντρικό σημείο, αλλά στη δημιουργία σαφών αρχιτεκτονικών κανόνων, κοινών υπηρεσιών και ελεγχόμενων μηχανισμών εκτέλεσης.

Ένας σωστά σχεδιασμένος Web Kernel μπορεί επομένως να αποτελέσει τη βάση ενός ολόκληρου οικοσυστήματος εφαρμογών, υπηρεσιών και ψηφιακών λειτουργιών.

14. Η Προσέγγιση της AlexSoft

Η AlexSoft Λογισμικό προσεγγίζει την ανάπτυξη σύνθετων διαδικτυακών πλατφορμών μέσα από τη λογική του κεντρικού πυρήνα, της αρθρωτής αρχιτεκτονικής και του διαχωρισμού των λειτουργικών επιπέδων.

Η φιλοσοφία αυτή επιτρέπει τη δημιουργία συστημάτων στα οποία οι εφαρμογές δεν αποτελούν απομονωμένες μονάδες λογισμικού, αλλά μέρη ενός ενιαίου και οργανωμένου οικοσυστήματος.

Η αρχιτεκτονική WebOS και PHP Web Kernel αποτελεί ένα σημαντικό σχεδιαστικό πρότυπο για την ανάπτυξη τέτοιων πλατφορμών, προσφέροντας τη βάση για κοινές υπηρεσίες, διαχείριση εφαρμογών, επεκτασιμότητα και κεντρικό έλεγχο λειτουργίας.

15. Βιβλιογραφία

1. Tanenbaum, A. S. & Bos, H. - Modern Operating Systems. Pearson.
2. Silberschatz, A., Galvin, P. B. & Gagne, G. - Operating System Concepts. Wiley.
3. PHP Documentation - Official PHP Documentation .
4. W3C - Technical Reports and Web Standards .
5. RFC 9110 - HTTP Semantics .
6. PSR Standards - PHP Framework Interop Group .
7. Fowler, M. - Patterns of Enterprise Application Architecture. Addison-Wesley.
8. Gamma, E. et al. - Design Patterns: Elements of Reusable Object-Oriented Software. Addison-Wesley.